Blogs en video's

Slider

Straffen werkt niet bij pubers

Mijn puber​

Het is het voorjaar van 2017 als mijn dochter van 15 besluit dat de afgesproken 01:00 uur veel te vroeg is om thuis te komen na een feestje. Halverwege de avond vindt ze dat 03:30 uur veel beter is. Dit was niet de eerste keer dat ze zich niet aan de regels hield. Tot de puberteit werkte het systeem van straffen en belonen prima. Als ouder houd je vast aan wat eerder werkte. In de pubertijd had straffen ineens geen enkel effect en leverde een hoop boosheid bij ons en stress bij haar op.

Waarom werkt straffen niet?

Het puberbrein werkt anders, dan wist ik al, maar hoezo werkt straffen dan niet meer? Het werkte tot dan toe prima! Een beetje Googelen bewees dat ik niet de enige was die niet meer wist hoe ik mijn puber in de hand moest houden. Het straffen van een puber die grenzen overschrijdt, is een populaire methode en blijkt bij heel veel ouders niet te werken. In de manier waarop wij in het westen opvoeden wordt het stellen van grenzen gelijkgesteld aan straffen. Dat dit met (jonge)kinderen goed werkt, hebben we allemaal wel gemerkt. Waarom werkt het dan niet meer bij pubers? Ik heb eerder een essay aan dit onderwerp gewijd.

Allegorie jongerencoaching jongerencoach Breda

Volgens pedagogen heeft het straffen van pubers weinig tot geen zin. Straffen is vooral een uiting van frustratie van de ouders om weer greep op de situatie te krijgenDaarnaast ontneemt straffen ons onze eigen verantwoordelijkheid. Door te straffen hebben pubers niet het leerproces van zelfstandig worden en verantwoordelijkheid nemen voor wat zij doen en hun (eventuele) keuze. Ze moeten leren om zelfstandig beslissingen te nemen en situaties in te schatten. Verantwoordelijkheid-dragen leert een puber door het te krijgen en de consequenties van zijn keuzes te accepteren. En leren gaat nou eenmaal met vallen en opstaan:

  • De puber tot 15 jaar is niet in staat zijn impulsen te beheersen. De straf is dan meer symbolisch voor de puber en zinloos voor de ouder omdat het niet het gewenste effect heeft. 
  • Bij de puber tussen 14 en 16 jaar gaat het om sensatie waarbij zij nog niet de consequenties kunnen overzien. Straffen leidt niet tot het in toom houden van de sensatie of laat ze de consequenties op langere termijn zien. 
  • Bij de puber vanaf 16 jaar heeft straffen weinig zin omdat het hen niet leert zelf inschattingen te maken over de gevolgen als ze een grens bereiken. Het gevolg is dan alleen de straf en ze maken een kostenbatenanalyse: is het de straf waard?
  • Het straffen van een puber heeft dus niet tot gevolg dat deze zijn gedrag gaat aanpassen en de volgende keer zich wel aan de regels houdt.

    Wat wel te doen?

    Tips om je puber zoveel mogelijk binnen de grenzen te houden:
  • Wees flexibel en bedenk wat je ècht belangrijk vindt: wil je dat hij op tijd thuis is omdat jij wilt slapen of wil je dat hij op tijd thuis is omdat je wilt weten dat hij veilig is?
  • Leg uit waarom de regels er zijn: wees eerlijk en stel je desnoods kwetsbaar op. Als je respect en begrip toont, krijg je dat ook vaker terug.
  • Geef ze eigen verantwoordelijkheid: ze kunnen meer dan je denkt en schamen zich als ze er niet aan kunnen voldoen.
  • Natuurlijk gaat het wel eens mis. Wordt niet boos en praat met je puber over hoe het zo heeft kunnen gebeuren. Daarmee geef je hem inzicht in zijn gedrag, keuzes en bovenal leer je hem met verantwoordelijkheid omgaan.
  • Als je dan toch persé straf wil geven: Geef een korte straf die zo snel mogelijk wordt uitgevoerd. Wat het beste werkt is een privilege innemen (zoals bijvoorbeeld die avond niet uit mogen gaan).

    Andere blogs